نقش هورمون کورتیزول در اختلالات جنسی مردان و زنان | ارتباط آن با اختلال نعوظ

هورمون کورتیزول نقش بسیار حیاتی در واکنش های بدن مثل استرس و تنظیم متابولیسم دارد. افزایش کورتیزول تعادل هورمون های جنسی را به هم زده و باعث کاهش میل جنسی و اختلال نعوظ در مردان و اختلالات جنسی در زنان می شود. 

در بعضی اززوج هایی که برای مشکلات جنسی مانند درمان اختلال نعوظ به کلینیک مراجعه می کنند  رد پای این هورمون را در مشکلات جنسی آنها می بینیم . هر چند وجود این هورمون برای حیات ضروری است ولی بالا رفتن این هورمون و افزایش مزمن آن می تواند زندگی صمیمی جنسی را به خطر بیندازد و باعث شود که شما دیگر از روابط جنسی لذت نبرید و به رابطه جنسی بی علاقه شوید . 

در مواردی مردان بارها تستوسترون تزریق کرده اند و تحت درمان هورمونی اختلال نعوظ قرار گرفته اند ولی هیچکدام از این درمان ها تاثیری نداشته است . زیرا تستوسترون تراپی اگرچه میزان هورمون جنسی مرد یعنی  تستوسترون را بالا می برد ولی بالا بودن سطح کورتیزول می تواند نقش آن را در بدن خنثی کند. 

کورتیزول چیست 

هورمون کورتیزول به عنوان هورمون استرس شناخته می شود . این هورمون از غده آدرنال یا غده فوق کلیوی که بالای کلیه قرار دارد ترشح می شود . این هورمون بر سایر هورمون ها تاثیرات زیادی می گذاردو در صورتی که سطح غیر طبیعی در خون داشته باشد سایر هورمون ها هم دچار اختلال خواهند شد.  

کورتیزول یک هورمون استروییدی است . این هورمون منابع انرژی بدن را مدیریت می کند و در شرایط بحرانی متابولیسم کلی بدن را تنظیم می کند. این هورمون خود تحت فرمان مراکز بالاتر مغز،  یعنی هیپوتالاموس و هیپوفیز قرار دارد.

وظایف هورمون کورتیزول 

کورتیزول کارهای متعددی در بدن انجام می دهد و تقریبا در تمام فعالیت های روزمره شما نقش دارد . مهمترین وظایف کورتیزول عبارتست از : 

• کنترل متابولیسم
• تنظیم قند خون
• واکنش به شرایط بحرانی 
• تاثیر بر سیستم ایمنی 
• تنظیم چرخه خواب و بیداری

 

اگر به نقش این هورمون نگاه کنید خواهید دید که تمام این موارد به نحوی در عملکرد جنسی شما نقش دارند. 

علت بالا رفتن هورمون کورتیزول

زمانی که شما عصبی، ناراحت و  تحت استرس هستید ، مغز شرایط شما را درک کرده و دستور به افزایش کورتیزول می دهد. در ادامه خواهیم دید که بالا رفتن کورتیزول چه پیامدهایی خواهد داشت. افزایش کورتیزول به این علت صورت می گیرد تا بدن شما آماده برای شرایط استرس باشد . 

بالا بودن کورتیزول در زمان استرس ریشه در تکامل ما دارد و این هورمون اجداد ما را زمانی که در طبیعت با خطرات همیشگی روبرو بودند محافطت کرده است . بنابراین وجود این هورمون در بدن ضروری است و بالا رفتن آن نه تنها ایرادی ندارد بلکه بسیار کمک کننده نیزهست . افزایش کورتیزول زمانی دردسر می شود که به طور مزمن بالا باشد.  

علل مهم افزایش کورتیزول عبارتند از :

• استرس مزمن
• سبک زندگی ناسالم 
• مصرف مداوم محرک ها و کافیین
• مصرف داروهای کورتونی
• سندرم کوشینک

به طور قطعی می توان گفت که مهمترین علت کورتیزول بالا استرس و اضطراب مداوم و طولانی مدت است . 

محور هیپوتالاموس - هیپوفیز - آدرنال 

تنظیم سطح هورمون کورتیزول خون تحت فرمان یک محور سه گانه هیپوتالاموس ، هیپوفیز و آدرنال است . این سه مرکز یک خط فرماندهی را درست می کنند که هیپوتالاموس نقش پادشاه و هیپوفیز نقش فرمانده میدانی و آدرنال که کورتیزول را ترشج می کند نقش سرباز خط مقدم را دارد . هنگامی که شما اضطراب دارید مراکز بالا به غده فوق کلیه دستور می دهند که تنش بدنی و روان را با آزاد کردن کورتیزول آرام کنند .

علایم عمومی کورتیزول بالا

زمانی که کورتیزول به طور مداوم بالا باشد یک سری علایم عمومی در شما ایجاد می شود . بعضی از این علایم در ظاهر شما و بعضی دیگر به علت درگیری اندام ها و دستگاه های مختلف است. علایم ظاهری سطح بالای هورمون استرس ( کورتیزول ) عبارتند از : 

• افزایش وزن مرکزی ( چاقی تنه )
• صورت پف کرده و برافروخته
• توده چربی پشت گردن
• نازک شدن پوست . کبودی آسان

 

در صورتی که به مدت طولانی در استرس باشید این تغییرات ظاهری می تواند به دنبال هم در شما اتفاق بیافتد . معمولا به ظاهر افراد مبتلا به کورتیزول بالا کوشینگویید می گیند . علت این نامگذاری سندرم کوشینگ است که مهمترین علت پزشکی کورتیزول بالاست 

علایم متابولیکی افزایش کورتیزول 

سطح بالای این هورمون می تواند در دراز مدت به علت درگیری ارگان های مختلف عوارضی جدی داشته باشد که این عوارض عبارتند از : 

•  ضعف عضلانی 
• فشارخون بالا
• افزایش قند خون  ( پیش دیابت )
• تغییرات خلقی و روانی 
• پوکی استخوان
• افزایش عفونت ها
• اختلالات جنسی 

 

بعضی از بیماران که دچار عوارض عمومی هیپرکورتیزولمی می شوند . همین عوارض می تواند به طور مستقیم و غیر مستقیم باعث مشکلات جنسی شوند . مثلا با تغییرات خلقی و روانی، این افراد اصلا حال و حوصله رابطه جنسی ندارند . و یا با بابا رفتن فشار خون و مصرف قرص های فشار خون دچار عوارض آن شده و اختلال نعوظ دارویی پیدا می کنند. 

علایم جنسی افزایش هورمون کورتیزول 

کورتیزول روان و خلق شما را تنظیم می کند، بنابراین اگر به طور مداوم بالا باشد خلق شما به هم میریزد و شما با یک روان آشفته توان برقراری رابطه نخواهید داشت بنابراین اولین اثر افزایش این هورمون کاهش قدرت جنسی است . مهمترین علایم جنسی بالا بودن سطح هورمون کورتیزول در زنان و مردان کاهش قوای جنسی است. سایر علایم عوارض جنس عبارتند از:

• کاهش قوای جنسی
• عدم علاقه به رابطه 
• بی حوصلگی در حین رابطه زناشویی 

 

در اغلب موارد، افرادیکه که همسرشان کورتیزول بالا دارد می گویند شریک جنس شان ،هنگام رابطه مانند یک کارمند وظیفه شناس می خواهد کارش را انجام دهد و از صمیمیت خبری نیست. 

علایم جنسی کورتیزول بالا در مردان 

مهمترین علت افزایش کورتیزول در مردان سبک زندگی نامناسب و استرس های شعلی و مالی است . این مردان اغلب به زندگی سالم توجهی ندارند و سیگار و الکل و خواب نامنظم بخش ثابتی از زندگیشان است. با توجه به اینکه کورتیزول بالا مستقیما بر روی تستوسترون تاثیر می گذارد و سطح این هورمون را در خون کم می کند . مهمترین علامت در مردان عدم اشتیاق به رابطه زناشویی است. 

• بی میلی جنسی 
• اختلال نعوظ 
• عدم علاقه به پیشنوازی 

در صورت بی توجهی مردان به بالا بودن کورتیزول، به مرور شاهد اختلال نعوظ و ناتوانی جنسی خواهند بود 

علایم جنسی بالا بودن کورتیزول در زنان

زندگی پر مشغله زنان بخصوص اگر شغل خارج از خانه داشته باشند مهمترین علت استرس است . این زنان علاوه بر امور منزل و رسیدگی به فرزندان که کار طاقت فرسایی است ، باید گرفتاری های خارج از منزل را نیز به دوش بکشند . زمانی که سطح این هورمون به طور مداوم بالا باشد ، هورمون استروژن و تستوسترون تحت تاثیر قرار می گیرند. بنابراین اولین علامت هشدار کورتیزول بالا در زنان اختلال در چرخه قاهدگی است . سایر علایم جنسی در زنان ناشی از کورتیزول بالا عبارتند از : 

• بی نظمی سیکل قاعدگی 
• سرد مزاجی 
• خشکی واژن 
• درد در موقع دخول 
• کاهش صمیمیت

 

هورمون کورتیزول ترشح اکسی توسین رانیز مختل می کند . اکسی توسین هورمونی ست که باعث ایجاد صمیمیت و عاطفه می شود . بنابراین زنان با کورتیزول بالا به مرور فقدان صمیمیت در رابطه خواهند داشت. 

روش های کاهش کورتیزول

برای کاهش کورتیزول تمام هدف درمان ایجاد آرامش و کم کردن استرس با استفاده از روش های غیر دارویی است . در صورتیکه با استفاده از روش های بدون دارو کاهش کورتیزول امکان پذیر نبود باید نسبت به هورمون تراپی و مداخله پزشکی اقدام کرد . البته در مواردی مانند سندرم کوشینک نیاز به درمان دارویی است . به طور کلی درمان کورتیول بالا در چهار قدم انجام می شود . این چهار گام کنترل کورتیول عبارتست از :

• اصلاح سبک زندگی 
• تمرینات آرام سازی
• درمان های روانشناختی 
• درمان های دارویی و مداخلات پزشکی

 

اصلاح سبک زندگی 

دراولین قدم درمان باید سبک زندگی را اصلاح کرد . بیخوابی یا بد خوابی را تصحیح کرد ، مصرف غذاهای نیترات دار مانند فست فود ها را کاهش داد . تحرک را به زندگی اضافه کرد. مصرف نوشابه ، کافیین و سیگار از برنامه حذف کرد.

روش های آرام سازی

روش های آرام سازی برای کاهش کورتیزول بسیار مهم است. یوگا برای درمان کورتیزول بالا می تواند موثر باشد ، همجنین تمرینات مدیتیشن "Meditation"  و ذهن آگاهی  "Mindfulness" می تواند به آرام سازی فرد کمک کند و استرس را کاهش دهد. 

درمان های روانشناختی

در صورتیکه مشکلات فردی و یا رابطه ای در زندگی بیمار وجود داشته باشد روانشناسی فردی و یا زوج درمانی می تواند به بیمار در کاهش سطح کورتیزول کمک کند . تجربه نشان داده دو نوع درمان CBT  و شرکت در جلسات درمان های گروهی برای این بیماران بسیار کارآمد است. 

مداخلات پزشکی 

در مواردی که اختلالات جسمی وجود و بیماری زمینه ای باعث افزایش کورتیزول شده باید مداخله دارویی و یا جراحی کرد . با جراحی می توان ترشح بیش از حد غده آدرنال را کاهش داد و با داروهایی مانند کتوکونازول سطح کورتیزول را پایین آورد.